CSRD Omnibus sonrası Türk ihracatçılar: AB müşterileri hangi verileri isteyecek?

01Omnibus I ile ne değişti?

Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi’ni (CSRD) değiştiren Omnibus I direktifi 26 Şubat 2026’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlandı ve 18 Mart 2026’da yürürlüğe girdi. Üye devletlerin değişiklikleri 19 Mart 2027’ye kadar iç hukuka aktarması gerekiyor. Başlıca değişiklikler:

• Daha dar kapsam: AB şirketleri ancak ortalama 1.000’den fazla çalışan ve 450 milyon € üzeri net ciro eşiklerinin ikisini birden aşarsa raporlama yapacak.
• Borsada işlem gören KOBİ’ler kapsam dışında kaldı.
• Sınırlı güvence denetimi zorunlu olmaya devam ediyor; makul güvenceye geçiş planı kaldırıldı.
• Değer zinciri sınırı: 1.000 veya daha az çalışanı olan şirketler, gönüllü standardın ötesine geçen bilgi taleplerini reddedebilecek.

02AB’li müşterileriniz ne zaman raporlayacak?

1. İlk dalga: 2024 yılından beri raporlayan büyük şirketlerin bir kısmı (500–1.000 çalışan arası) 2027’den itibaren kapsam dışına çıkıyor; kalanlar raporlamaya devam ediyor.
2. Yeni kapsamdaki büyük şirketler: “stop-the-clock” ertelemesiyle ilk raporlarını 2027 mali yılı için 2028’de yayımlayacak.
3. AB dışı ana şirketler: AB’de art arda iki yıl 450 milyon € üzeri ciro elde eden ve AB’de 200 milyon € üzeri cirolu bir bağlı ortaklığı veya şubesi bulunan gruplar, 2028 mali yılı için 2029’da raporlayacak.

Kısacası, büyük AB’li alıcılarınızın çoğu 2027 verisini toplamaya şimdi başlıyor. Tedarikçi anketleri ve sözleşme şartları bu takvime göre sıklaşacak.

03Tedarikçiden hangi veriler istenebilir?

CSRD kapsamındaki bir şirket, değer zincirindeki etkileri ve riskleri raporlamak zorunda; bu da tedarikçilerden veri talebi demek. Omnibus I, 1.000’den az çalışanı olan değer zinciri ortaklarını korumak için talepleri gönüllü KOBİ standardına (EFRAG’ın VSME standardı esas alınarak hazırlanan) dayanan bilgilerle sınırladı. Bu nedenle Türk tedarikçilere gelecek talepler büyük olasılıkla şu başlıklarda yoğunlaşacak:

• Enerji tüketimi ve Kapsam 1–2 sera gazı emisyonları, mümkünse ürün bazında karbon ayak izi,
• Su, atık ve kirlilik göstergeleri,
• İş sağlığı ve güvenliği, çalışan sayısı ve temel çalışma koşulları,
• İş etiği, rüşvetle mücadele ve politikaların varlığı.

Sınır, yasal bir koruma sağlar; ancak ticari gerçeklik farklıdır. Veri sunamayan tedarikçi, satın alma kararlarında geride kalabilir.

04Diğer düzenlemelerle kesişim

• SKDM (CBAM): demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ihracatçıları için ürün bazında gömülü emisyon verisi zaten zorunlu hale geldi.
• CSDDD: Omnibus I ile kapsamı 5.000’den fazla çalışan ve 1,5 milyar € ciroya yükseltildi; uyum yükümlülüğü Temmuz 2029’dan itibaren başlıyor. Büyük alıcılar insan hakları ve çevre risk taramasını tedarikçilere yansıtmaya devam edecek.
• TSRS: Türkiye’de kapsamdaki şirketler için ISSB uyumlu raporlama, aynı verilerin yurt içinde de hazırlanmasını gerektiriyor.

05Şimdi ne yapmalısınız?

1. Müşteri haritası çıkarın: AB’deki en büyük alıcılarınızın CSRD takvimini ve tedarikçi taleplerini listeleyin.
2. VSME uyumlu bir veri paketi hazırlayın: enerji, emisyon, su, atık, İSG ve yönetişim verilerini tek bir standart formatta toplayın.
3. Emisyon envanteri kurun: Kapsam 1 ve 2 ile başlayın; ana ürünleriniz için karbon ayak izine geçin.
4. Politikalarınızı belgeleyin: çevre, iş etiği, insan hakları ve tedarik zinciri politikalarınızı yazılı hale getirin.
5. Kanıtı güçlendirin: müşteri denetimlerine ve olası güvence taleplerine hazır, izlenebilir veri kayıtları tutun.