AB CSRD: işletmelerin bilmesi gerekenler

01CSRD neleri gerektirir?

• Faaliyet raporu içinde yer alan ve Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) uyarınca hazırlanan bir sürdürülebilirlik beyanı.
• Hangi konuların raporlanacağına karar vermek için bir çifte önemlilik değerlendirmesi: şirketin insanları ve çevreyi nasıl etkilediği ve sürdürülebilirlik konularının şirketi nasıl etkilediği.
• Çevre (iklim, kirlilik, su, biyoçeşitlilik, döngüsel ekonomi), sosyal konular (kendi işgücü, değer zincirindeki çalışanlar, topluluklar, tüketiciler) ve yönetişim hakkında açıklama.
• Raporun makinelerce okunabilmesi ve Avrupa tek erişim noktasında toplanabilmesi için dijital etiketleme.
• Yetkili bir denetçi veya güvence hizmeti sağlayıcısı tarafından verilen, başlangıçta sınırlı güvenceye dayalı bağımsız güvence.

02Neler değişti: Omnibus sadeleştirmesi

İşletmeler üzerindeki yüke ilişkin endişelere yanıt olarak AB, 26 Şubat 2026’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanan “Omnibus I” paketini ((AB) 2026/470 sayılı Direktif) kabul etti. CSRD’de yapılan başlıca değişiklikler şunlardır:

• Çok daha dar bir kapsam. 1.000’den fazla çalışanı ve 450 milyon Euro’nun üzerinde net cirosu olan AB şirketleri kapsamdadır. Başlangıçta kapsanan şirketlerin büyük bir bölümünün artık raporlama yapması gerekmemektedir.
• AB dışı gruplar, nihai ana şirketlerinin AB’deki net cirosu 450 milyon Euro’dan fazlaysa ve net cirosu 200 milyon Euro’nun üzerinde bir AB iştiraki veya şubesi varsa kapsama girer.
• Takvim. Raporlama, AB şirketleri için 2027’de başlayan mali yıllardan (raporlar 2028’de yayımlanır), AB dışı gruplar için ise 2028’de başlayan mali yıllardan itibaren başlar. Üye Devletler değişiklikleri iç hukuka aktarmak için 19 Mart 2027’ye kadar süreye sahiptir ve daha önce raporlama yapması gereken şirketlere 2025 ve 2026 mali yılları için kolaylık tanıyabilir.
• Değer zinciri sınırı. Kapsamdaki şirketler, değer zincirlerindeki 1.000’den az çalışanı olan şirketlerden CSRD amaçlarıyla KOBİ’ler için gönüllü standarttan (VSME) fazlasını sağlamalarını isteyemez.
• Sadeleştirilmiş standartlar. Komisyonun, daha az veri noktası ve daha net rehberlik içeren, gözden geçirilmiş ve sadeleştirilmiş ESRS’yi yetki devrine dayalı işlemle kabul etmesi beklenmektedir. Uyumlaştırılmış sınırlı güvence standartlarının 1 Temmuz 2027’ye kadar hazırlanması öngörülmektedir.

03Şirketim kapsamda mı?

Şu soruları sırayla yanıtlayın:

1. AB’de kurulu bir şirket misiniz, yoksa AB’de önemli ciroya sahip AB dışı bir grup mu?
2. Gerekiyorsa konsolide bazda, yukarıdaki çalışan sayısı ve ciro eşiklerini aşıyor musunuz?
3. Bir iştirak iseniz, ana şirketin konsolide raporu sizi de kapsıyor mu?
4. Kapsamdaki bir şirketin tedarikçisi veya müşterisi misiniz? Yasanın dışında kalıp yine de veri talepleri alabilirsiniz; bu talepler artık sınırlandırılmıştır ve VSME standardına bağlanmıştır.

Kapsam, her Üye Devletin kabul edeceği ulusal mevzuata bağlıdır; bu nedenle durumunuzu yetkin bir danışmanla teyit edin.

04Nasıl hazırlanılır?

1. Grubunuzdaki her kuruluş için kapsamı ve zamanlamayı teyit edin.
2. Çifte önemlilik değerlendirmesi yapın; paydaş görüşlerini ve metodolojiyi belgeleyin.
3. Değerlendirmenizin önemli bulduğu ESRS veri noktalarına karşı boşluk analizi yapın.
4. Veri sürecini kurun: finansal raporlamada olduğu gibi sorumlular, kontroller, sistemler ve bir denetim izi.
5. GHG Protocol veya ISO 14064-1’i kullanarak sera gazı envanterinizi hesaplayın (Kapsam 1, 2 ve 3) ve varsa geçiş planı bilgilerini belgeleyin.
6. İlk raporlama yılından önce raporu kurum içinde deneme amaçlı hazırlayın, ardından güvence beklentilerini güvence sağlayıcınızla görüşün.

05Diğer çerçevelerle ilişki

• GRI: yaygın olarak kullanılır ve birçok alanda ESRS ile birlikte çalışabilir; şirketler çoğunlukla GRI verilerini yeniden kullanır.
• ISSB (IFRS S1 ve S2): yatırımcılara odaklanan küresel referans düzey; ESRS ve ISSB standartları birçok iklim açıklamasında uyumlu hâle getirilmiştir.
• AB Taksonomisi: taksonomiyle uyumlu faaliyetlerin açıklanması, kapsamdaki şirketler için raporlama tablosunun bir parçası olmaya devam etmektedir.
• CSDDD: 2029’dan itibaren en büyük şirketlere uygulanacak olan durum tespiti direktifi, CSRD ile ortak veri ihtiyaçlarına sahiptir.

06Kapsam dışında olsanız bile neden önemli?

Bankalar, sigortacılar, büyük müşteriler ve yatırımcılar ESG verisi talep etmeye devam ediyor. Gönüllü de olsa net ve iyi belgelenmiş bir yaklaşıma sahip şirketler, sözleşme ve finansman elde etmeyi daha kolay buluyor. VSME standardı, bunu orantılı bir biçimde yapmanın yolunu sunuyor.