AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) 1 Ocak 2026’da kesin döneme geçti. Artık yalnızca raporlama değil, maliyet söz konusu: 2026’da AB’ye giren ürünlerin gömülü emisyonları için 2027’de sertifika satın alınacak ve teslim edilecek. Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ihracatçıları için ne değişti, kim ne yapmalı?
01Kesin dönemde ne değişti?
Ekim 2023 ile Aralık 2025 arasındaki geçiş döneminde SKDM yalnızca bir raporlama yükümlülüğüydü. 2026’dan itibaren AB’deki ithalatçı, kapsamdaki ürünlerin gömülü emisyonları için SKDM sertifikası satın alıp teslim etmek zorunda. Yasal yükümlülük ithalatçıdadır; ancak emisyon verisini üreten ve kanıtlayan taraf Türk üreticidir. Bu nedenle veriniz, AB müşterinizin karbon maliyetini doğrudan belirler.
AB, Ekim 2025’te yayımlanan Omnibus sadeleştirme tüzüğü (Tüzük (AB) 2025/2083) ile kesin dönemin bazı kurallarını değiştirdi: yeni bir muafiyet eşiği getirildi, beyan tarihi ertelendi ve çeyreklik sertifika tutma oranı düşürüldü.
02Kimler kapsamda?
- Sektörler: demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen.
- 50 ton eşiği: demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre için, ithalatçı başına yıllık toplam 50 tonun altındaki ithalatlar kapsam dışıdır. Eşik bir yıl içinde aşılırsa, o yılın tüm ithalatı yükümlülüğe girer. Elektrik ve hidrojen için bu muafiyet uygulanmaz.
- Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi: eşiği aşmayı bekleyen ithalatçıların bu statüyü alması gerekir. Statüsü olmayan bir müşteri, ürününüzü AB’ye sorunsuz sokamayabilir; AB’deki müşterilerinizin ve gümrük temsilcilerinin hazırlığını mutlaka kontrol edin.
03Takvim ve maliyet
- 2026: AB’ye giren ürünlerin gömülü emisyonları bu yıl için hesaplanır; mali yükümlülük bu yılın ithalatından doğar.
- Şubat 2027: SKDM sertifikalarının AB’nin merkezi platformunda satışı başlar.
- 2027’den itibaren her çeyrek sonu: beyan sahipleri, yıllık yükümlülüklerinin en az %50’si kadar sertifika tutmalıdır (önceki kuralda %80’di).
- 30 Eylül 2027: 2026 yılı için yıllık SKDM beyanı ve sertifika teslimi.
Sertifika fiyatı AB Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) fiyatına bağlıdır: 2026 ithalatı için 2026 ETS fiyatları esas alınır, 2027’den itibaren haftalık ortalamalar kullanılır. Teslim edilecek sertifika miktarı, AB’deki üreticilere verilen ücretsiz tahsis oranında azaltılır; ücretsiz tahsis kademeli olarak kaldırıldıkça maliyet yıldan yıla artar.
04Gerçek veri mi, varsayılan değer mi?
İthalatçı, ürün için ya doğrulanmış gerçek emisyon değerlerini ya da Avrupa Komisyonu’nun yayımladığı varsayılan değerleri kullanabilir. Varsayılan değerler kasıtlı olarak yüksek tutulur ve kademeli artışlarla daha da pahalı hale gelir; güvenilir ülke verisi olmadığında en çok emisyon yapan ihracatçıların ortalamasına göre belirlenir.
- Gerçek değerler akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmalıdır; ilk doğrulamada tesise fiziksel ziyaret beklenir.
- Elektrik ark ocağıyla üretim yapan, yenilenebilir enerji kullanan veya verimlilik yatırımı yapmış tesisler, gerçek verileriyle varsayılan değerlere göre belirgin şekilde daha düşük maliyet sunabilir.
- Ölçülmüş ve doğrulanmış verisi olmayan tedarikçiler, AB alıcıları için giderek daha pahalı ve daha riskli hale gelir.
05Türkiye’de ödenen karbon fiyatı
SKDM, menşe ülkede fiilen ödenen karbon fiyatının düşülmesine izin verir. Avrupa Komisyonu 2027’den itibaren üçüncü ülke karbon fiyatları için referans değerler yayımlayacak.
Türkiye’de Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi. Sistem bir pilot dönemle başlıyor ve yıllık 50.000 ton CO₂e’nin üzerinde emisyonu olan tesisleri kapsıyor. Pilot dönemin kapsamı ve kuralları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek. Türkiye ETS’de ödenecek bir karbon fiyatının SKDM maliyetinden ne ölçüde düşülebileceği, sistemin nasıl işleyeceğine bağlı olacak; kapsamdaysanız izleme ve raporlama hazırlığınızı her iki sistem için birlikte planlamak verimli olur.
06Şimdi ne yapmalısınız?
- Kapsamı netleştirin: AB’ye sattığınız ürünlerin GTİP/KN kodlarını ve müşteri bazında yıllık hacimlerini çıkarın.
- Tesis bazında izleme kurun: doğrudan emisyonları ve gerektiğinde elektrik tüketiminden kaynaklanan dolaylı emisyonları ürün bazında hesaplayın.
- Doğrulamayı planlayın: akredite doğrulayıcıyla erkenden çalışın; ilk doğrulama saha ziyareti gerektirir.
- Müşterinizle konuşun: veri paylaşım formatını, takvimi ve karbon maliyetinin nasıl paylaşılacağını sözleşmeye yazın.
- Gömülü emisyonu azaltın: enerji verimliliği, yenilenebilir elektrik ve hammadde seçimi doğrudan rekabet avantajına dönüşür.
- Türkiye ETS kapsamınızı kontrol edin: izleme planı ve raporlama yükümlülükleriniz varsa SKDM verinizle uyumlu tutun.
ESG360 nasıl yardımcı olabilir?
SKDM kapsam analizi, ürün bazında gömülü emisyon hesaplaması, doğrulamaya hazırlık ve AB müşterilerinize sunacağınız veri paketleri için iklim ve karbon hizmetlerimizi inceleyin.
Bu makale Ekim 2026 itibarıyla kamuya açık bilgilere dayanır ve hukuki danışmanlık değildir. Uygulama ayrıntıları için güncel AB mevzuatını ve resmi rehberleri kontrol edin.